เมื่อเร็วๆ นี้ เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางถึงการคัดเลือกผู้เข้ารอบสุดท้ายรางวัลอาคุตากาวะครั้งที่ 170 ประจำปี 2024 โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรณีที่ผลงานเรื่อง “เงาของความจริง” ซึ่งเป็นนิยายสืบสวนเชิงปรัชญาของนักเขียนหน้าใหม่นามปากกา “เรืองรอง อรุณ” ได้ไม่ผ่านเข้ารอบ แม้จะได้รับเสียงชื่นชมจากนักวิจารณ์หลายสำนักว่ามี “ความซับซ้อนของมนุษย์” ที่น่าจับตา
เรื่องราวเริ่มต้นเมื่อ นายมัทสึยามะ ฮิเดกิ บรรณาธิการผู้ทรงอิทธิพลจากสำนักพิมพ์คุซาบะ ผู้ดูแลผลงานของนักเขียนชื่อดังอย่าง ฮารูกิ มูราคามิ ได้ออกมาเปิดเผยผ่านรายการโทรทัศน์ “คุยข่าวกับเซ็นเซ” เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2024 ว่า มีความพยายาม “แทรกแซง” การตัดสินจากกรรมการบางท่านที่ไม่ต้องการให้ “นิยายแปล” ที่มีกลิ่นอายตะวันตกเกินไปได้รับรางวัลสำคัญนี้
เหตุการณ์ครั้งนี้ทำให้เกิดคำถามขึ้นมากมายถึงมาตรฐานและค่านิยมของรางวัลวรรณกรรมที่เก่าแก่ที่สุดของญี่ปุ่น พร้อมทั้งทำให้เกิดการถกเถียงในเวทีออนไลน์อย่างดุเดือดถึงความหลากหลายของวรรณกรรมในยุคปัจจุบัน ผู้คนจำนวนมากตั้งข้อสังเกตว่า รางวัลต่างๆ มักจะยึดติดกับ รูปแบบ หรือ “ขนบญี่ปุ่น” มากเกินไป ทำให้ผลงานที่มีแนวคิดแปลกใหม่ไปไม่ถึงฝั่ง
การถูกละเลยของ “เงาของความจริง” ไม่เพียงจุดประกายให้เกิดการทบทวนภายในวงการวรรณกรรมญี่ปุ่นเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึง “เสน่ห์ของวรรณกรรมแปลญี่ปุ่นที่แฝงไปด้วยปรัชญาและความลึกลับ” ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้อ่านทั่วโลกต่างแสวงหา และอยากเห็นรางวัลใหญ่ๆ เปิดใจกว้างมากขึ้น ยิ่งกว่านั้นยังทำให้เกิดกระแสการตามหานิยายเรื่องนี้มาอ่านอย่างล้นหลาม
เชื่อกันว่า ผลกระทบจากเหตุการณ์นี้อาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในคณะกรรมการตัดสินรางวัลอาคุตากาวะในอนาคต และอาจจะเปิดโอกาสให้นักเขียนที่มีความคิดสร้างสรรค์และแนวทางที่หลากหลายได้ก้าวขึ้นมาประดับวงการ โดยไม่ถูกจำกัดด้วยกรอบเดิมๆ อีกต่อไป เหล่าหนอนหนังสือต่างจับตามองอย่างใกล้ชิดว่า ทิศทางของวรรณกรรมแปลญี่ปุ่นจะเดินไปในทิศทางใดต่อจากนี้
